Kortsluiting in de hersenen veroorzaakt chronische pijn

Liesbeth Daenen (Universiteit Antwerpen) onderzocht onverklaarbare symptomen bij violistenviool
Kortsluiting in de hersenen veroorzaakt chronische pijn
 
Waarom hebben violisten last van onverklaarbare symptomen zoals stijfheid en tintelingenen hebben whiplashpatiënten aanhoudende klachten zoals hoofd- en nekpijn? Liesbeth Daenen (Universiteit Antwerpen) onderzocht het voor haar doctoraatsscriptie en kwam tot de vaststelling dat een bewegingsconflict in de hersenen de mogelijke boosdoener is voor chronische pijn.
Bewegingen worden gepland en gestuurd vanuit de hersenen. Informatie vanuit ogen, evenwichtsorgaan, spieren, huid en gewrichten informeren de hersenen continu over de lopende bewegingen. Tegelijkertijd wordt deze informatie vergeleken met het beweegprogramma, datgene wat de hersenen voorspeld hadden te doen. Op basis van deze vergelijking zal, indien nodig, het beweegprogramma worden aangepast. Meestal verloopt dit proces automatisch en impliciet, maar wanneer er een conflict ontstaat tussen datgene wat de hersenen hadden voorspeld en datgene wat werkelijk werd uitgevoerd, ervaren we pijn en andere symptomen als gevolg.
“Je kan het vergelijken met wagen- of reisziekte. Die ontstaat als gevolg van een conflict tussen ogen en evenwichtsorgaan”, legt Daenen uit. “Stel: je leest een boek in een rijdende auto. Het evenwichtsorgaan zal beweging registreren terwijl de ogen, gefixeerd op het boek, die beweging niet zullen waarnemen. Als gevolg van dit verschil kunnen de hersenen in verwarring geraken en waarschuwingssignalen uitsturen waardoor je misselijk of duizelig zal worden, buik- of hoofdpijn zal krijgen of plots zal beginnen zweten. Op dezelfde manier veronderstelt men dat een conflict tussen lopende en voorspelde beweging kan leiden tot pijn en andere symptomen.”

Conflict in de hersenen hindert muzikanten
Veel violisten klagen over onverklaarbare symptomen zoals stijfheid, tintelingen en krampen aan schouder, nek en bovenste ledematen, mensen met RSI/CANS kunnen ook deze klachten hebben. Die klachten zijn niet alleen onaangenaam maar ze kunnen de professionele carrière van de musicus ook sterk belemmeren. Uit de studie van Daenen blijkt dat violisten met vage klachten ter hoogte van de armen en de wervelkolom een toename van de bestaande symptomen ervoeren tijdens het uitvoeren van een taak waarin een bewegingsconflict werd uitgelokt. Dit toont aan dat deze violisten een verhoogde gevoeligheid hebben voor een uitgelokt bewegingsconflict en suggereert dat een bewegingsconflict ter hoogte van de hersenen een invloed kan hebben op het ontstaan en onderhouden van klachten bij violisten.

Whiplashtrauma
Bijna de helft van de mensen ontwikkelt na een whiplashtrauma aanhoudende klachten zoals hoofd- en nekpijn, duizeligheid, concentratie- en slaapstoornissen en vermoeidheid. Uit het onderzoek van Daenen blijkt dat de verwerking van bewegingen ter hoogte van de hersenen anders verloopt bij patiënten met whiplashklachten. Een uitgelokt bewegingsconflict, door verstoring van de visuele input, leidt bij patiënten met een whiplash tot een toename van pijn en andere bestaande symptomen. Deze patiënten blijken erg afhankelijk te zijn van visuele input om de hersenen gerust te stellen over de lopende bewegingen. De resultaten tonen aan dat een bewegingsconflict al optreedt in de acute fase na een whiplashtrauma en mogelijk blijft bestaan bij de patiënten die chronische whiplash klachten krijgen.
Verder toont het doctoraatsonderzoek aan dat de mechanismen die zorgen voor de demping van pijn niet meer goed functioneren bij een deel van de patiënten met whiplashklachten. Daar waar er bij gezonde personen een goed evenwicht is tussen de pijndempende en pijnversterkende mechanismen, blijkt dit niet meer het geval te zijn bij een subgroep van de patiënten met whiplash klachten.

Betere behandeling
“Dit onderzoek biedt een aanzet tot een betere preventie en meer gerichte behandeling van de symptomen bij violisten”, besluit Daenen. “Verder leveren de bevindingen nieuwe inzichten in de ontrafeling van het complexe klinische beeld van whiplash. Therapeutische interventies die rekening houden met de gewijzigde informatieverwerking ter hoogte van de hersenen zijn aanbevolen. Tenslotte kunnen behandelingen die zich richten op het verbeteren van de visuele input in combinatie met strategieën die focussen op het herstel van het evenwicht tussen pijndempende en pijnversterkende mechanismen leiden tot een verbeterde gezondheidstoestand bij whiplashpatiënten.”

bron: Universiteit van Antwerpen